Tập 2: Người kể chuyện

Lang thang theo mẹ tới thư viện đọc sách từ năm 4 tuổi, tới lúc vào lớp 2 thì lượng sách mà San đã đọc phải nói là đồ sộ. Ở đời tức nước ắt phải vỡ bờ, đọc nhiều sách vậy nên San lúc nào cũng chỉ lăm lăm muốn kể cho người khác nghe về những gì San đã đọc được trong sách. San gầy gò mảnh dẻ trông cái mặt hiền thế mà cái miệng thì lanh chanh, mang tiếng ở cả hàng xóm và ở trường là một tay chúa ba hoa, cũng may là được liệt vào dạng ba hoa đáng yêu do những lúc có ai hỏi gì, thắc mắc gì mà San biết thì San luôn giải thích tận tình, ân cần như muốn giúp người ta thật chứ không phải để khoe ta đây hiểu biết hơn muôn người.
Ấy thế nên trong các bạn thì San vẫn là hot boy, dù chơi game hay đá bóng San cũng chỉ thuộc diện trung bình hơn một tí. Lý do San được nhiều bạn quý, mà không phải chỉ là bạn cùng lớp với San đâu nhé mà còn bạn cùng khối lớp, cả các em bé hơn và các anh chị lớn hơn cùng trường, là vì San là một người kể chuyện rất có duyên. Những lúc ra chơi ở trường phải hôm nào San bị con bọ kể chuyện khiến cho thành ra thao thao bất tuyệt thì từ chỗ chỉ có hai ba bạn ngồi quanh nghe tới lúc mọi người quây vòng trong vòng ngoài thì nhanh ghê lắm.
Một buổi sáng thường ngày của San diễn ra như thế này. San thức dậy lúc 6h15’ và do không phải là người ưa nằm lười, ngủ rốn nên 5 phút sau là San đã mặc quần áo, vệ sinh cá nhân xong rồi ngồi xuống bàn ăn sáng. Món khoái khẩu của cậu chàng là xôi thịt kho hay bún bề bề nhà bác Kim bán đầu ngõ. Lúc ăn bao giờ San cũng phải đọc gì đó. Bố mẹ đều nói là vừa ăn vừa đọc thế không tốt cho việc tiêu hóa nhưng San không thể nào chịu được cảnh vừa ăn vừa không đọc gì, mắt không lẽ phải tập trung vào một điểm bất định trong thinh không? Thế thì chán chết ý! Vừa ăn sáng vừa đọc, San cũng chẳng cần phải để ý đến thời gian bởi vì San biết là hàng ngày vào lúc 6h45 hơn kém một hai phút San lại có thứ đồng hồ nhắc giờ đi học rất chính xác.
[TIẾNG ĐỒNG THANH NGHỊCH NGỢM]
-    SA...A...AN ơi! SA...A...AN ơi! SA...A...AN ơi!

Đấy là đám bạn học với San từ lúc còn bé ở nhà trẻ tiểu khu gồm Long, Xuân Huy và My là mấy bạn thân nhất của San. Sáng nào các bạn cũng qua gọi San để cả bọn cùng đi đến trường. San thò đầu ra ban công hét to:
[SAN]
-    Các ấy chờ tớ tí tớ xuống ngay!
Xong rồi San chỉ kịp vồ lấy cái ba lô rồi chạy sầm sập xuống cầu thang, vội vàng chào mẹ chào em là lao ra với các bạn.
Một buổi sáng mùa đông chẳng hạn thì quanh Hòn Gai hay có sương mù như khói tỏa. Đám bạn nhỏ gặp lại nhau sau một đêm cười nói rộn ràng như đã xa nhau lâu lắm. Đầu tiên là ai có món gì ngon đều bỏ ra rồi chia nhau cùng nếm, xong đó cả lũ lúp xúp đi bộ trong màn sương lạnh đẫm nước từ Vịnh thổi vào. San sẽ hỏi:
-    Các ấy muốn tớ kể tiếp truyện hôm qua hay truyện khác?
Các bạn sẽ năm người mười ý:
-    Tớ thích Bá tước Monte Christo!
-    Tớ thích Harry Potter!
-    Hay là Thủy Hử nhở?
[BẠN GÁI LY]
-     Thủy Hử với Tam Quốc là tớ ghét nhất ý. Các ấy con trai toàn thích truyện đánh nhau.
Cuối cùng thì bao giờ cũng lại là San quyết định sẽ kể tiếp truyện gì cho các bạn cùng nghe. Đường tới trường không xa, đi bộ nhanh chỉ mất 15 phút, nhưng vì San kể chuyện hấp dẫn nên thời gian trôi đi nhanh lắm, tưởng như nếu hôm nào không để ý mà nhỡ chỗ sang đường để vào trường thì các bạn sẽ đi bộ ra tới Cẩm Phả lúc nào không hay.
***
Trường San nằm bên đường 18 nườm nượp xe qua lại ngày đêm. Trường gần nhà nên San đã đến chơi từ lúc trước khi vào lớp 1. San thấy trường gần gũi thân thương như là nhà thứ hai thật vậy. Ở đó San được cười được nói, được ba hoa xích thố kể chuyện cho toàn những thính giả dễ thương nghe. Nói văn vẻ là San thấy như được đúng là mình thật vậy.
Học kỳ 2 năm San học lớp 3, trường phát động phong trào “Đọc sách cùng bạn”. Trước giờ học 15 phút, mỗi tổ cử một bạn lên đọc sách cho cả lớp nghe. Tổ 1 và tổ 2 mang báo Khăn Quàng Đỏ vào đọc, nhưng thầy phụ trách nói đó không phải là sách. Tổ 3 mang sách văn học kinh điển dày cộp, đọc mãi không thấy đánh nhau các bạn kêu ầm lên là chán quá. Tổ 4 cử San đọc vì lý do quá dĩ nhiên ai cũng biết là San là bậc thầy trẻ con về kể chuyện. Lúc ấy San đang nghiền bộ Liêu Trai Chí Dị của ông ngoại bèn mang đến lớp đọc cho các bạn. San đọc giọng trầm bổng, giả giọng đạo sĩ, thư sinh, lại eo éo giả cả giọng yêu tinh. Hôm nào nghe bọn con gái cũng rúm lại, bọn con trai mặt nhọn cả ra vì hồi hộp; hết 15 phút tự quản, nghe tiếng trống vào học đứa nào cũng tiếc rẻ, mong đến ngày hôm sau nghe tiếp.

Cuối cùng thì giờ tự quản trở thành giờ của San múa gậy vườn hoang. Có hôm thấy lớp San yên ắng quá cô giáo lớp bên sinh nghi bèn rình bên cửa lắng nghe thấy toàn chuyện kỳ quái, nghe rất hay nhưng theo cô không hợp với học trò tuổi này. Truyện quá sức ly kỳ nên cô cũng phải nán lại nghe cho biết kết cục rồi mới xông vào lớp bắt tại trận, dọa dẫn San lên phòng giám thị, suýt nữa thì tịch thu sách. Thế là vụ đọc truyện truyền thanh đành phải dừng ở đó trong sự tiếc rẻ của toàn thể quần hùng.

Không được nghe San đọc sách nữa thì các bạn đòi San cho mượn truyện để mang về nhà đọc. Do ai cũng muốn mượn nên cuối cùng nảy sinh cơ chế đấu giá. 
[SAN]
-    Ai thuê quyển Tây Du Ký này, đoạn Tôn Ngộ Không bị úp sọt đây.

[LONG]
-    Tớ thuê. Tớ trả 1.000.

[LAN]
-    Tớ trả ngàn rưởi.

[GIỌNG MỘT BẠN ỒM ỒM] 
-    Tao trả 3 ngàn đấy.

[MỘT CẬU LANH CHANH]
-    Mày phá giá thế à?

[SAN]
-    Thế này thì không được rồi. Thôi thế này, quyển nào cũng 1 ngàn. Đứa nào không có tiền thì trả bằng thẻ Pokemon hay là bim bim cũng được. Làm rách một trang đền cả quyển, nhớ đấy!

Và đó là cách San bước vào đời kinh doanh như một người cho thuê truyện có trình độ cảm thụ được giang hồ đánh giá rất cao. Giá thuê sách đồng loạt 1000 đồng/ngày. Ai không có tiền có thể trả bằng bim bim, hay thẻ pokemon. Nhưng tính San vốn thảo nên ai không có tiền San cũng vẫn cho mượn đọc vô tư. Chỉ có điều San không được mang quá 10 quyển sách ra khỏi nhà mà không xin phép mẹ nên việc kinh doanh cũng chỉ gọi là tùng tiệm chứ không thể khiến San thành một bậc phú ông lớp 4 được.

**
Đọc nhiều lại học nhiều với bố nên San là một dạng cụ non biết tuốt điển hình mà dường như lớp học nào trên đời cũng phải có ít nhất một bạn. Những kẻ như San được nhiều bạn quý mến nhưng cũng chẳng phải ai cũng ưa họ đâu. Những người không ưa có thể do bản tính họ nghiêm túc sẵn nên không thích những thứ chuyện tưởng như tầm phào mà San hay kể thật sôi nổi, mê say giữa đám các bạn giờ ra chơi. Hơn nữa nói thẳng ra thì cũng có vài người ghen với sự quý mến mà San nhận được. 
Mỗi lần đi họp phụ huynh, cô Hoa đều nghe cô chủ nhiệm nhận xét về San là “thông minh nhưng học lệch”. Quả thực, San chỉ học kỹ những môn nào mà ông cụ non trong San thấy cựa quậy nhiều nhất. Với những môn mà kết quả nói chung chỉ có một, kiểu như Toán hay Lý hay Sinh vật, Công nghê, thì San coi như “không phải nghĩ”. Trong giờ học những môn đó San tập trung nghe bài. Bài tập về nhà của những môn đó, bạn nào vật vã không biết chứ San thì làm nhoắng một cái xong ngay trên lớp để dành được cả buổi tối thênh thang muốn đọc gì thì đọc. Mấy môn Văn Sử Địa cần học thuộc, nhớ dai là những môn San có vấn đề và có phần bỏ bê. Khi học Địa lý Việt Nam hay thế giới, cứ mỗi địa danh cô nhắc đến lại làm San liên tưởng tới những gì San đã đọc đã nghe về nơi chốn đấy. Xong rồi thì hồn bướm mơ tiên của San mơ mộng những thứ viển vông như cưỡi lạc đà trên sa mạc nóng cháy hay ngồi xe chó kéo phi như điên trên băng tuyết trong cuộc đua chinh phục Bắc Cực tới hết tiết học lúc nào không hay. Trải nghiệm của San mỗi giờ Địa cứ như một người ngủ quên trong rạp chiếu phim, toàn mơ mộng ở đâu ấy thật là buồn cười.
Với môn Ngữ văn, ngữ pháp tiếng Việt phong ba bão táp với những thứ các bạn thấy khó nhằn như các biện pháp tu từ này kia thì San đọc nhiều nên vượt phăm phăm. Thế nhưng việc viết văn theo mẫu mở bài - thân bài - kết luận thì đối với San đúng là tội trời hành. San không thể nào ép mình vào cho vừa với khuôn khổ được mà toàn mang cả thế giới bên ngoài vào trong bài tập làm văn. Ví như có lần cô cho đề hãy tả một mùa hè đáng nhớ. Cả lớp làm gần như giống hệt nhau toàn những thứ về quê câu cá, bắt ve mà San biết thừa là bốc phét thì cô cho điểm tốt. Riêng San tả hồi hè đánh nhau một trận kinh thiên động địa khiến sau đó bị chó cắn, phải đi tiêm phòng thì cô lại cho điểm không cao. Cô bảo ấy không phải là mùa hè. Tả về mùa hè thì phải khác. Các bạn cùng lớp thì lại khoái đọc những bài văn kể chuyện đánh trận giả bị chó đuổi phải nhảy xuống ao đó lắm.
Nhưng người không thích San nhất là cô Sử do San luôn tìm mọi cách để đắp thêm vào sườn của bài học Sử đủ thứ chi tiết mà cô cho là rườm rà, không hề liên quan. San thích Lịch Sử nhưng toàn nghĩ cách viết lại bài cho hấp dẫn, chi tiết nào muốn biết rõ thêm thì lên mạng tìm, đọc thêm sách rồi thêm nếm toàn những chuyện không dạy ở trường, cuối cùng bài soạn lại đọc nghe gay cấn như chuyện đánh nhau ở xóm bên cạnh. Thằng Long khen những bài San viết về vua Quang Trung với Tây Sơn kiểu dã sử là “nghe một lần nhớ cả đời”. Trong sách Sử của San đầy hình vẽ. Bản đồ các mũi tiến công của quân ta và rút lui của quân giặc được San tô lại, thêm thuyền bè, ngựa xe, những hình người con con chạy lúp xúp trông rất vui mắt. Cô Sử không thích thế vì cô bảo làm thế là thiếu tôn trọng người làm sách. 
Trong số các thày cô, người San quý nhất lại chính là thầy thể dục. Thầy còn trẻ, người thâm thấp, hay nói đùa. Giờ thể dục của thầy bao giờ cũng vui. Một là chỉ có giờ ấy cả lớp mới được xuống sân. Hai là thầy hay kể những chuyện rất hay, như khi dạy bơi thì thầy kể chuyện kình ngư Michael Phelps khổ luyện ngày nào cũng ăn 6 cân thịt gà nạc ra sao. Hoặc lúc dạy môn chạy, thầy cho xem hình con đà điểu, giảng vì sao nó lại chạy nhanh hơn cả ô-tô. San cứ ước là sao thầy không lên lớp dạy Văn Sử Địa luôn cho nó hay. 
Tóm lại thì đối với San thầy cô chia thành hai phe rõ rệt tuy rằng tất cả đều đồng ý là San “thông minh”, là “lạ”, là “khác người”. 
[Cô Văn] 
-    Thằng San nắn mãi không được, văn thì cứ bạ gì viết nấy. Bướng như thế lớn lên e khó hòa đồng.
[Thầy thể dục] 
-    Ơ, cái thằng bé đấy hay mà! Thông minh mà biết nhiều ra phết, đứa nào cũng thích.
[Cô Sử] 
-    Thôi thôi cái ông mãnh ấy, bản năng lắm, ngang tàng lắm, đến sách giáo khoa mà còn đòi sửa thì không biết nói thế nào?
[Cô Anh văn]
-    Học trò thì đứa nào chẳng nghịch, hồi xưa mình đi học cũng thế! Em thấy San nó ham học ham đọc, giao việc gì cho nó mình cũng yên tâm.
Thầy cô nào thích San thường hay giao San việc, biết rằng đã giao thể nào cũng ra kết quả đặc biệt và chu đáo. 
***
Khi San lên bốn, ông ngoại tặng San một quyển sách về sinh vật biển. Sách rất dày, khổ lại to, San hay trải ra sàn rồi gần như bò lên sách mà xem ảnh. Tối tối chú Sơn gọi San đến ngồi cạnh, và đó là khoảng thời gian thích nhất của San ở nhà: trong ánh đèn vàng ấm áp, được dõi theo ngón tay bố chỉ vào những bức ảnh trong sách mà nghe kể chuyện. Theo lời bố, San tưởng tượng ra đại dương, nơi rực rỡ san hô như hoa, cá như bướm; nơi lại tăm tối đến nỗi có những con cá trên đầu gắn hẳn một cái đèn mà đi câu.
Đến khi biết chữ, San háo hức đọc cuốn sách ông cho thì thấy không phải tiếng Việt. Ở thư viện cũng vậy, những quyển đẹp nhất, nhiều tranh ảnh hay nhất lại không phải là tiếng Việt. Chú Sơn nói, “San phải học tiếng Anh mất rồi, không thì chịu thôi, bố không kể được cho San nghe mãi đâu.”
San bắt đầu học tiếng Anh như thế, mỗi ngày một tí, cái gì không biết thì đoán, và phần lớn là đọc chữ. Tới khoảng lớp Ba, San bắt đầu thấy hứng thú việc nói tiếng Anh. Trong khuôn viên Thư viện có bảo tàng. Những lúc trời đẹp San hay mang sách sang sảnh bảo tàng ngồi đọc hứng gió biển. San hay nghe lỏm các hướng dẫn viên du lịch dẫn các khách nước ngoài hay khách du lịch nói chuyện với nhau bằng tiếng Anh để đoán xem họ nói gì. Mỗi lần mà nghe hiểu lõm bõm được họ nói gì thì San vui lắm. Mỗi lần thế San lại càng có hứng thú tìm đọc và học thêm chút ít từ tiếng Anh. Xong San hay bắt chuyện với các vị khách du lịch thỉnh thoảng ngồi lại sảnh bảo tàng nghỉ chân đón gió vịnh. Chẳng mấy chốc mà cả vốn từ và khả năng diễn đạt tiếng Anh của San đều trở nên kha khá, vượt hơn các bạn chỉ học tiếng Anh ở trường là chắc. 
Sinh nhật San năm lớp Bốn, mẹ Hoa mua tặng San một cuốn từ điển Anh - Việt khổ nhỏ để San có thể mang theo người lúc sang bảo tàng chơi thấy từ nào cần tra thì tra. Quyển từ điển nhỏ thôi, bìa xanh đậm, San cứ ra khỏi nhà là bỏ nó vào ba lô, đi đâu cũng có. Dùng từ điển mấy năm đến nỗi long cả bìa, sờn cả gáy mà San vẫn cố dán nó lại bằng một lớp băng dính trong veo, tự nhủ mình có giỏi đến mấy cũng không bao giờ bỏ “em nó” lại phía sau.

***

Những cuộc gặp tình cờ với những người khách từ phương xa đến cho San cơ hội để bộc lộ con người kể chuyện tài năng bẩm sinh trong San. Khi kể cho những người khách nước ngoài về thành phố bên bờ vịnh xinh tươi này, bằng thứ tiếng Anh ban đầu còn lộc cộc, lỡ cỡ nhưng càng về sau càng thành thạo, San cảm thấy một thứ tình cảm pha trộn giữa hãnh diện và biết ơn thật ngọt ngào. San hãnh diện vì những người đó dù ở những nơi xa xôi tận châu lục khác mà cũng biết đến vịnh Hạ Long quê San. San cảm thấy biết ơn vì họ đã chịu khó đi cả nửa vòng trái đất để đến thăm và đắm chìm trong cảnh thiên nhiên của vùng vịnh biển này - là một bằng chứng, một dấu tích hùng vĩ của thời khai thiên lập địa không chỉ của loài người mà còn của cả Trái Đất. San cảm thấy mình như một đại sứ của Hạ Long có trách nhiệm làm cho mỗi người khách đến thăm khi ra đi đều mang theo những ấn tượng đẹp nhất về vùng biển quê San.

Đôi khi, thường vào lúc chuyển mùa, có những ngày cả nhà San bốn người lại cùng nhau leo lên núi Bài Thơ đón bình minh. Khi mặt trời chầm chậm đi lên từ đường chân trời phía Đông, tỏa ra thứ ánh sáng đầu ngày mới nhuộm vàng cả một vùng biển xanh, tới cả những đảo đá vươn xa ra hết tầm mắt, San vừa cầm tay em Thỏ vừa ngẫm nghĩ là liệu có bao giờ, giống như những người khách nước ngoài đến thăm Hạ Long kia, San cũng được tự mình đến những nơi xa xôi, để nhìn tận mắt, sờ tận tay những thắng cảnh của thế giới vẫn gặp hàng ngày trong sách, trong chuyện kể của những người khách du lịch đến từ viễn xứ. San biết là thế giới rộng lớn nhưng ôi chào, dù đọc nhiều về nó, San vẫn thấy thế giới chỉ là ý niệm thật mơ hồ. San khẽ bóp nhẹ tay em gái mỗi lúc cảm thấy trong lòng sự quặn thắt bất chợt của ước mơ được đi xa.